Egzama mı Alerji mi? Nasıl Ayırt Edilir?

Egzama ve alerji birbirinin alternatifi değildir. Egzama, cilt bariyeri bozukluğu ve inflamasyonla seyreden bir dermatit grubudur; alerji ise bağışıklık sisteminin belirli bir maddeye verdiği yanıttır. Atopik egzama alerjik yatkınlıkla ilişkili olabilir, kontakt alerji egzama görünümü yapabilir, ancak her egzama belirli bir alerjenden kaynaklanmaz.

Ayırmada lezyonun görünümü kadar ne kadar sürede çıktığı, tek bir noktada ne kadar kaldığı, vücuttaki dağılımı ve temas-besin-ilaç ilişkisi önemlidir. Saatler içinde yer değiştiren kabarıklıklar kurdeşeni; günlerce süren kuru-pullu plaklar egzamayı; keskin sınırlı temas alanı ise irritan veya alerjik kontakt dermatiti düşündürür. Fotoğraf ve ürün günlüğü, muayene günü gerilemiş bulguların örüntüsünü koruyarak doğru testin seçilmesine yardım eder.

İçerik Prof. Dr. Ahmet Akçay tarafından hazırlanmış ve bilimsel açıdan değerlendirilmiştir.

Tıbbi uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme içindir. Döküntüyle birlikte dil-boğaz şişmesi, nefes darlığı, bayılma veya dolaşım bozukluğu anafilaksi olabilir; reçete edilmiş adrenalin uygulanmalı ve 112 aranmalıdır. Ateş, ağrılı kabarcık, irin ve hızla yayılan kızarıklık acil cilt değerlendirmesi gerektirir.

Egzama ne demektir?

Egzama, kaşıntılı, kızarık, kuru, pullu, bazen kabarcıklı veya sızıntılı dermatit tablolarını kapsayan geniş bir terimdir. Atopik dermatit en bilinen türdür; kontakt dermatit, dishidrotik egzama, nummüler egzama ve seboreik dermatit farklı neden ve yerleşimlerle görülebilir. “Egzama” tek bir alerjen adı değildir.

Akut dönemde kızarıklık, kabarcık ve sızıntı; kronik dönemde kuruluk, çatlak ve cilt kalınlaşması öne çıkabilir. Lezyon günler-haftalar sürer. Kaşıma cilt çizgilerini belirginleştirir ve enfeksiyon riskini artırır.

Atopik dermatit alerji midir?

Atopik dermatit bağışıklık inflamasyonu ve bariyer bozukluğu olan kronik bir hastalıktır; genetik yatkınlık önemlidir. Besin veya çevresel alerjenler bazı kişide eşlik eder ya da alevlenmeye katkı sağlar, fakat hastalığı tek bir alerjene indirgemek doğru değildir.

Bir kişinin total IgE’si yüksek veya polen testi pozitif olabilir; bu ciltteki her lezyonun o alerjenden olduğu anlamına gelmez. Temel cilt tedavisi gerekir.

Egzama bulaşıcı mıdır?

Hayır. Atopik ve kontakt egzama kişiden kişiye geçmez. Ancak egzamalı ciltte bakteriyel, viral veya mantar enfeksiyonu gelişebilir; bazı enfeksiyonlar bulaşıcıdır. Uyuz da egzama benzeri kaşıntı yapar ve bulaşır.

Evde herkeste gece kaşıntısı, parmak arası lezyon veya ortak havlu ilişkisi varsa muayene gerekir. Egzama diye yalnız krem sürmek bulaşı geciktirebilir.

“Alerji” ciltte hangi tabloları yapabilir?

IgE aracılı alerji kurdeşen, anjiyoödem ve anafilaksi yapabilir. Kurdeşen kabarıklıkları genellikle aniden çıkar, tek lezyon 24 saatten kısa sürer ve başka yerde yenisi oluşabilir. Anjiyoödem dudak, göz kapağı, el-ayak veya genital bölgede daha derin şişmedir.

Alerjik kontakt dermatit ise nikel, koku, koruyucu, saç boyası veya lastik katkısı gibi maddelere gecikmiş bağışıklık yanıtıdır. Temastan saatler-günler sonra egzama görünümü oluşturur. Aynı “alerji” sözcüğü farklı mekanizmaları kapsar.

Kurdeşen egzama gibi pullanır mı?

Tipik kurdeşen yüzeyi pullu veya çatlak değildir. Kaşıma çizikleri olabilir; lezyon bastırınca solar ve yer değiştirir. Aynı noktada 24 saatten uzun kalan, ağrılı veya morluk bırakan lezyon ürtikeryal vaskülit gibi başka neden gerektirebilir.

Fotoğrafa saat eklemek ayırmada çok yararlıdır. Antihistaminik lezyonu değiştirebilir; kullanılan saat kaydedilir.

Anjiyoödem her zaman alerji midir?

Hayır. Histamin aracılı alerji veya ürtikerle birlikte olabilir; bazı tansiyon ilaçları ve kalıtsal/bradikinin aracılı tablolar da anjiyoödem yapar. Kurdeşensiz tekrarlayan dil-boğaz şişmesi özel değerlendirme gerektirir.

Boğaz veya solunum etkilenmesi acildir. Antihistaminik ve adrenalin yanıtı mekanizmaya göre değişebilir; acil ekip değerlendirmesi gerekir.

Besin alerjisi yalnız egzama yapar mı?

Besin bazı seçilmiş çocuklarda egzamayı etkileyebilir, fakat çoğu besin alerjisi şüphesinde hızlı kurdeşen, şişme, kusma veya solunum belirtisi daha güçlü ipucudur. Yalnız kronik egzama için geniş gıda paneli yanlış pozitiflik yaratır.

Temel besinler test öyküsü olmadan kesilmez. Hedefli test ve gerektiğinde sağlık kuruluşunda yükleme yapılır.

Atopik egzama ile kontakt dermatit nasıl ayrılır?

Atopik egzama yaşa göre tipik dağılım ve kronik tekrarlama gösterir; cilt genel olarak kurudur. Kontakt dermatit belirli ürün veya yüzeyin değdiği alanda öne çıkar: saat-kemer altında, göz kapağında kozmetik sonrası, elde iş kimyasallarıyla veya kulakta metal küpeyle gelişebilir.

İrritan kontakt dermatit bağışıklık alerjisi olmadan deterjan, su, sürtünme ve kimyasalın doğrudan hasarıyla oluşur. Alerjik kontakt dermatitte bağışıklık duyarlanması vardır. İkisi görünüm olarak birbirine benzer ve birlikte bulunabilir.

İrritan ve alerjik kontakt dermatit arasındaki fark nedir?

İrritan dermatit yeterli yoğunlukta maruziyetle herkeste olabilir; sık el yıkama, deterjan ve çözücü tipik örneklerdir. Yanma ve çatlak baskın olabilir. Alerjik tip yalnız duyarlanmış kişide, bazen çok küçük temasla ve gecikmeli gelişir; temas sınırının ötesine yayılabilir.

Öykü ve yama testi ayrım sağlar. “Kimyasal yaktı” ile “alerji oldum” aynı değildir; işyeri düzeni her ikisinde de önemlidir.

Göz kapağı egzamasında ne düşünülür?

Kozmetik, saç boyası, oje, parfüm, göz damlası koruyucusu ve havayla taşınan alerjenler rol oynayabilir. Madde elden göz kapağına taşınabilir; ürün doğrudan göze sürülmemiş olsa da reaksiyon gelişebilir. Atopik egzama da göz kapağını tutabilir.

Göz ağrısı, ışık hassasiyeti veya görme azalması basit dermatit değildir ve hızlı göz muayenesi gerektirir. Kortizonlu göz çevresi kremi kontrolsüz kullanılmaz.

El egzaması işten kaynaklanabilir mi?

Evet. Sağlık, temizlik, kuaförlük, gıda, metal ve inşaat işlerinde su, deterjan, eldiven, boya ve kimyasal maruziyet önemlidir. İş gününde artıp tatilde düzelme mesleki ilişkiyi destekler; tamamen düzelmemesi dışlamaz.

İşyeri hekimiyle ürün güvenlik bilgi formları, eldiven ve görev düzeni incelenir. Yama testi gerekebilir. Kişi tanı olmadan işini bırakmamalıdır.

Egzama ile mantar nasıl karışır?

Mantar enfeksiyonu halka biçimli, kenarı daha aktif-pullu, ortası daha sakin lezyon yapabilir; kıvrımda nemli kızarıklık ve çevrede küçük uydu lezyonlar görülebilir. Ayak parmak arasında soyulma, koku ve tırnak değişikliği eşlik edebilir. Her zaman klasik görünüm yoktur.

Topikal kortikosteroid mantarı geçici sakin gösterip yayılmasına yol açabilir; “tinea incognito” denilen tablo oluşabilir. Şüphede deri kazıntısı veya kültür yapılabilir. Kortizon ve mantar kremi rastgele karıştırılmaz.

Halka şeklindeki her lezyon mantar mıdır?

Hayır. Nummüler egzama, pityriasis rosea, sedef ve başka hastalıklar halka veya para şeklinde olabilir. Kenar, kaşıntı, yayılma, evcil hayvan ve temas öyküsü değerlendirilir. Fotoğrafla kesin tanı her zaman konmaz.

Evde çamaşır suyu, sirke veya sarımsak sürmek kimyasal yanık yapabilir. Muayene gerekir.

Ayak kaşıntısı egzama mı mantar mı?

Ayak mantarı özellikle parmak arası ve tabanda pullanma, koku, çatlak yapabilir. Ayakkabı kontakt dermatiti ayakkabının temas biçimini izleyebilir; dishidrotik egzamada kenarlarda derin küçük kabarcıklar olabilir. Birden fazlası birlikte bulunabilir.

Ayakkabı ve çorap kuru tutulur, paylaşılmaz. Tanı olmadan güçlü steroid kullanılmaz.

Evcil hayvandan mantar bulaşır mı?

Bazı dermatofit mantarlar kedi-köpekten insana geçebilir. Hayvanda tüy kaybı veya deri lezyonu olabilir, bazen belirti görülmez. Aile ve veteriner değerlendirmesi birlikte yapılır.

Hayvana insan kremi sürülmez, hayvan terk edilmez. Temas hijyeni ve uygun tedaviyle süreç yönetilir.

Uyuz gece egzama kaşıntısını taklit eder mi?

Evet. Uyuzda yoğun gece kaşıntısı, parmak araları, bilek, dirsek, bel, meme ucu ve genital bölgede lezyonlar; ev veya yakın temaslılarda benzer şikâyet bulunabilir. Bebek ve yaşlılarda dağılım farklı olabilir. Egzama ile birlikte de görülebilir.

Tanı klinik ve gerekirse dermoskopi/kazıntıyla konur. Tedavi yalnız belirtili kişiye değil, aynı anda yakın temaslılara ve tekstil planına göre uygulanır. İlacı yanlış süre ve bölgeye sürmek başarısızlık yaratır.

Uyuz bulaşıcı mıdır?

Evet, yakın ve uzun cilt temasıyla bulaşabilir; kısa tokalaşma her zaman yeterli değildir. Kalabalık yaşam alanlarında yayılabilir. Kabuklu uyuzda bulaştırıcılık çok daha yüksektir.

Tanı konunca temaslı ve çevre talimatı sağlık ekibinden alınır. Evi böcek ilacıyla ilaçlamak genellikle gerekli değildir ve tahriş yapabilir.

Uyuz tedavisinden sonra kaşıntı hemen geçer mi?

Hayır. Başarılı tedavi sonrası kaşıntı birkaç hafta sürebilir; bu her zaman canlı akar olduğu anlamına gelmez. Yeni tünel, yeni lezyon veya tedavi hatası varsa yeniden değerlendirme yapılır.

İlacı sık tekrarlamak irritan egzama yapabilir. Temaslıların eş zamanlı tedavisi ve doğru uygulama kontrol edilir.

Ev tozu akarı ile uyuz akarı aynı mıdır?

Hayır. Ev tozu akarları yatak-tekstil ortamında yaşar, insanı ısırmaz ve duyarlı kişide solunum/atopik belirtilere katkı sağlayabilir. Uyuz akarı insan derisinde tünel açar ve bulaşıcı kaşıntı yapar.

Ev tozu kılıfı uyuz tedavisi değildir; uyuz ilacı da akar alerjisini tedavi etmez. İsim benzerliği karıştırılmamalıdır.

Egzama ile sedef ve seboreik dermatit nasıl ayrılır?

Sedef hastalığında dirsek, diz, saçlı deri ve bel-kalça çevresinde keskin sınırlı, kalın gümüşi pullu plaklar; tırnak çukurlaşması görülebilir. Kaşıntı olabilir. Kıvrım sedefinde pul azdır. Aile öyküsü ve eklem ağrısı önemlidir.

Seboreik dermatit saçlı deri, kaş, burun kenarı, kulak ve göğüste yağlı-sarımsı pullanma yapar. Atopik egzama ile birlikte bulunabilir. Tedaviler farklı olduğu için yalnız “kuruluk” üzerinden ürün seçilmez.

Saçlı deri kaşıntısı alerji midir?

Seboreik dermatit, sedef, kontakt alerji, mantar ve bit sık nedenlerdir. Saç boyasından sonra yüz-kulak şişmesi ve sızıntılı egzama kontakt alerjiyi düşündürebilir. Hızlı yaygın şişme acil değerlendirme gerektirebilir.

Kepek şampuanı her tanıda uygun değildir. Ürün içerikleri ve uygulama süresi değerlendirilir.

Tırnak değişikliği egzamadan olur mu?

El egzaması tırnak çevresini etkileyip çizgilenme yapabilir. Sedef çukurlaşma ve ayrılma; mantar kalınlaşma-renk değişimi oluşturabilir. Oje ve akrilat alerjisi de tırnak çevresi dermatiti yapabilir.

Tırnak kazıntısı veya yama testi gerekebilir. Kozmetik kaplama ile görünümü saklamak tanıyı geciktirebilir.

Eklem ağrısı neden önemlidir?

Sedefe eşlik eden psöriyatik artrit eklemde ağrı, şişme ve sabah tutukluğu yapabilir. Egzama tipik olarak eklem inflamasyonu yapmaz. Süren belirtiler romatoloji değerlendirmesi gerektirebilir.

Yalnız ağrı kesiciyle beklemek eklem hasarı riskini artırabilir. Cilt ve tırnak bulguları birlikte gösterilir.

Enfeksiyonlu egzama nasıl fark edilir?

Egzamalı cilt bakteriyel ve viral enfeksiyona açıktır. Artan ağrı, sıcaklık, irin, bal rengi kabuk, sızıntı, kötü koku, hızla yayılan kızarıklık ve ateş bakteriyel enfeksiyonu düşündürür. Kaşıntıdan ağrıya geçiş önemli uyarıdır.

Egzama herpetikumda birbirine benzeyen ağrılı su kabarcıkları veya oyuk yaralar, ateş ve halsizlik görülür. Göz çevresi tutulumu görme açısından risklidir; aynı gün acil değerlendirme gerekir.

Her sızıntı antibiyotik gerektirir mi?

Hayır. Aktif egzama da sızıntılı olabilir. Antibiyotik gereksinimi klinik bulgu ve bazen kültürle belirlenir. Gereksiz topikal antibiyotik kontakt alerji ve direnç yaratabilir.

Temel inflamasyon tedavisi sağlık ekibi planıyla sürdürülür. Reçetesiz kombine krem kullanılmaz.

Egzama herpetikum bulaşıcı mıdır?

Herpes simpleks virüsü temasla bulaşabilir. Aktif uçuğu olan kişi egzamalı bebek veya açık lezyonlarla yakın temastan ve ortak havludan kaçınmalıdır. Egzama herpetikum acil antiviral tedavi gerektirebilir.

Kabarcıklar patlatılmaz. Ateş ve ağrı varsa randevu beklenmez.

Ateş yoksa enfeksiyon dışlanır mı?

Hayır. Yerel bakteriyel enfeksiyonda ateş olmayabilir. Artan ağrı, irin, sıcaklık ve hızlı kötüleşme değerlendirme gerektirir. Bağışıklığı baskılanmış kişide bulgular silik olabilir.

Evde kalan antibiyotik başlanmaz. Lezyon fotoğrafı yardımcıdır, muayenenin yerini tutmaz.

Hangi test hangi soruya yanıt verir?

Atopik egzama çoğunlukla klinik tanıdır; rutin biyopsi veya geniş alerji paneli gerekmez. Belirli besin ya da çevresel alerjenle hızlı reaksiyon öyküsünde deri prick veya özgül IgE kullanılabilir. Pozitiflik duyarlanmayı gösterir, egzamanın nedenini otomatik açıklamaz.

Yama testi gecikmiş kontakt alerjiyi değerlendirir. Mantar kazıntısı enfeksiyonu, biyopsi seçilmiş ayırıcı tanıyı araştırır. Test tanısal soruya göre seçilmelidir.

Yama testi ile prick testi aynı mıdır?

Hayır. Yama testi maddeleri sırtta yaklaşık iki gün tutup sonraki günlerde okuyarak kontakt dermatiti araştırır. Prick testi deride kısa sürede kabarıklık oluşturarak IgE duyarlanmasını değerlendirir.

Birinin negatif olması diğer mekanizmayı dışlamaz. Gıda yama testleri rutin IgE besin alerjisi tanısı değildir.

Total IgE egzama-alerji ayrımını yapar mı?

Hayır. Atopik dermatitte yüksek olabilir, normal de olabilir. Belirli alerjeni veya döküntünün nedenini söylemez. Tedavi başarısı total IgE’yi düşürmekle ölçülmez.

Hedefli test öyküye göre seçilir. Çok yüksek değer tek başına gıda kesme nedeni değildir.

Deri biyopsisi ne zaman gerekir?

Tanı belirsiz, tedaviye dirençli, atipik dağılımlı veya kutanöz lenfoma gibi başka hastalık şüphesi varsa küçük deri örneği alınabilir. Patoloji klinik bilgiyle yorumlanır.

Biyopsi her egzamayı “alerjik mi” diye ayırmaz. İşlem bölgesi ve bakım anlatılır.

Evde güvenli ilk bakım nasıl yapılır?

Kuru-pullu ve bilinen egzama örüntüsünde kısa ılık duş, parfümsüz nazik temizleme, tampon kurutma ve birkaç dakika içinde yoğun nemlendirici uygulanabilir. Reçeteli alevlenme ilacı yazılı plana göre sürülür. Yeni yağ, bitki, kolonya veya karışım kullanılmaz.

Lezyonun fotoğrafı ve kullandığı ürünler kaydedilir. Saatler içinde yer değiştiren kabarıklıkta ürtiker; ağrı ve irin varsa enfeksiyon düşünülür. Tanı belirsizse güçlü steroid başlanmaz.

Kaşıntıya soğuk uygulanabilir mi?

Kısa serin kompres rahatlatabilir; buz doğrudan cilde konmaz. Soğuk ürtikeri olan kişide reaksiyon yapabilir. Islak bırakılan cilt kuruyabilir, ardından nemlendirilir.

Mentol ve kamforlu ürünler çatlak cildi yakabilir, çocuklarda riskli olabilir. Kendi kendine kullanılmaz.

Kortizonlu krem her döküntüye sürülür mü?

Hayır. Mantar, uyuz ve herpes gibi enfeksiyonları maskeleyebilir veya kötüleştirebilir. Tanı konmuş egzamada doğru güç, bölge, miktar ve süreyle etkilidir. Yüz, göz kapağı ve kıvrımda özel dikkat gerekir.

Başkasının reçetesi veya eski kombine krem kullanılmaz. Yanıt yoksa tanı yeniden değerlendirilir.

Nemlendirici kurdeşene iyi gelir mi?

Kuru cilt eşlik ediyorsa rahatlatabilir, fakat kurdeşen kabarıklıklarının temel tedavisi değildir. Ürtiker için antihistaminik ve neden değerlendirmesi gerekebilir. Anafilakside nemlendirici veya antihistaminik adrenalin yerine geçmez.

Parfümsüz ürün seçilir. Yeni ürün kurdeşen yaparsa bırakılır ve içerik saklanır.

Kozmetik ürünü bırakınca düzelmek kontakt alerjiyi kanıtlar mı?

Şüpheli ürünü bırakınca iyileşme değerli bir ipucudur, fakat tek başına hangi bileşenin sorumlu olduğunu göstermez. Aynı dönemde makyaj temizleyici, şampuan, saç boyası, oje ve reçeteli krem de değişmiş olabilir. Atopik egzama doğal olarak dalgalanabilir. Ürün yeniden kullanıldığında alevlenme tanıyı destekleyebilir, ancak yüz veya göz çevresinde evde yeniden deneme yapmak şiddetli dermatit oluşturabilir.

Ürünün tam adı, içerik listesi, lotu ve kullanım alanı kaydedilir. Dermatolog uygun yama testi serisini; kişinin kendi ürünü için güvenli test biçimini planlar. “Hipoalerjenik”, “dermatolojik testli” veya “parfümsüz” ifadeleri bütün kontakt alerjenleri dışlamaz. “Kokusuz” ürün maskelenmiş koku içerebilir; etiket ayrıntısı önemlidir. Sonuç pozitifse aynı alerjenin eş anlamlıları ve güvenli alternatif listesi öğretilir.

Evcil hayvan teması döküntünün türünü gösterir mi?

Hayvan salyası veya deri proteini duyarlı kişide temas ürtikeri, burun-göz ve astım belirtisi yapabilir. Tırnak, sürtünme ve hayvan şampuanı ise irritan dermatit oluşturabilir. Hayvandan geçen mantar halka şeklinde lezyon; pire başka aile bireylerinde de ısırık kümeleri yapabilir. “Kediye dokundum, demek ki bütün döküntü alerji” sonucu doğru değildir.

Belirtinin hayvanın yaladığı veya çizdiği alanda mı kaldığı, dakikalar içinde kabarıp kaybolup kaybolmadığı, günlerce pullanıp pullanmadığı ve evde başkalarını etkileyip etkilemediği kaydedilir. Hayvanın veteriner muayenesi gerekebilir. Yalnız test pozitifliğiyle hayvanı evden uzaklaştırma kararı verilmez; temas azaltma, yatak odasını ayırma ve cilt tedavisi değerlendirilir. Hayvana insan ilacı ya da kimyasal alerjen spreyi uygulanmaz.

Güneş döküntüsü egzama veya alerji olabilir mi?

Güneş ışığı polimorf ışık erüpsiyonu, fotoalerjik veya fototoksik ilaç reaksiyonu ve lupus gibi farklı tabloları tetikleyebilir. Yalnız açıkta kalan alanlarda saatler-günler sonra kaşıntılı döküntü gelişmesi foto-duyarlılığı düşündürür. Güneş koruyucunun kendisi kontakt dermatit yapabilir; güneş yanığı ise ağrılı, sıcak ve daha keskin sınırlıdır.

Kullanılan ilaçlar, parfüm, bitkisel yağ ve güneş ürünü kaydedilir. Güneşe tekrar çıkarak test yapılmaz. Geniş spektrumlu koruyucu, giysi ve gölge kullanılır; kabarcık, ateş, göz yakınması veya sistemik belirti varsa tıbbi değerlendirme yapılır. Yama testinin ışıkla birlikte uygulanan özel biçimi seçilmiş merkezlerde gerekebilir.

Ne zaman hızlı tıbbi değerlendirme gerekir?

Dil-boğaz şişmesi, nefes darlığı, ses değişikliği, bayılma veya besin-ilaç sonrası çoklu sistem reaksiyonu anafilaksi olabilir. Reçeteli adrenalin geciktirilmez ve 112 aranır. Ciltte döküntü olmaması anafilaksiyi dışlamaz.

Ateş, hızla yayılan ağrılı kızarıklık, irin, bal rengi kabuk, ağrılı benzer kabarcıklar, göz tutulumu veya bağışıklık baskılanması da hızlı değerlendirme gerektirir. Morluk bırakan, 24 saatten uzun kalan ağrılı ürtiker benzeri lezyon incelenir.

Hangi döküntü acil değildir ama randevu gerektirir?

İki-dört haftada düzelmeyen, uykuyu bozan, sık tekrarlayan, iş-okul işlevini etkileyen veya reçeteli plana yanıt vermeyen dermatit değerlendirilmelidir. Yüz-göz kapağı ve el egzamasında kontakt alerji düşünülür.

Kilo kaybı, gece terlemesi veya döküntüsüz yaygın kaşıntı sistemik inceleme gerektirebilir. Daha fazla ürün denemek tanıyı zorlaştırır.

Fotoğrafla tanı konabilir mi?

Fotoğraf değerli olabilir, fakat dokunma, dağılım, süre ve diğer sistem bulgularını göstermez. Aynı ışıkta, yakın ve genel görünüm çekilir; mahremiyet korunur. Acil belirti fotoğraf için bekletilmez.

Teledermatoloji uygun olguda yönlendirebilir. Gerekirse yüz yüze muayene ve test yapılır.

Yeni ilaç sonrası döküntüde ne yapılır?

İlaç adı, ilk doz, döküntü başlangıcı ve bütün belirtiler kaydedilir. Kabarcık, ağız-göz yarası, cilt ağrısı, soyulma, ateş veya yüz şişmesi ağır ilaç reaksiyonu açısından acildir. İlaç kendi kendine tekrar alınmaz.

Hayati ilaç rastgele bırakılmaz; acil hekim ve reçete eden hekimle plan yapılır. Fotoğraf ve ambalaj saklanır.

Egzama ve alerji ayrımı hakkında sık sorulan sorular

Egzama alerji testiyle çıkar mı?

Atopik egzama klinik tanıdır. Test yalnız belirli besin veya çevresel reaksiyon ya da kontakt alerji şüphesinde hedefli kullanılır; geniş panel nedeni göstermez.

Kurdeşen ile egzama arasındaki en belirgin fark nedir?

Kurdeşen kabarıklığı aynı noktada çoğunlukla 24 saatten kısa kalır ve yer değiştirir. Egzama kuru-pullu plakları günler-haftalar sürer.

Kontakt dermatit alerji midir?

Alerjik kontakt dermatit gecikmiş bağışıklık reaksiyonudur; irritan kontakt dermatit doğrudan hasarla oluşur. İkisi benzer görünür ve yama testi gerekebilir.

Egzama tüm vücuda yayılır mı?

Yayılabilir. Şiddetli atopik dermatit geniş alanı tutabilir; hızlı ağrılı yayılma, ateş veya kabarcık enfeksiyon açısından acildir.

Mantar kaşınır mı?

Evet. Halka kenarı, parmak arası ve tırnak değişikliği ipucu olabilir. Steroid mantarı maskeleyebilir; tanı için muayene veya kazıntı yapılır.

Uyuz egzama gibi görünür mü?

Evet. Gece kaşıntısı, ev halkında benzer belirti ve parmak arası-bilek lezyonları uyuzu düşündürür. Bulaşıcıdır ve temaslılar birlikte yönetilir.

Besin alerjisi egzama yapar mı?

Bazı kişilerde eşlik edebilir veya alevlenmeye katkı sağlayabilir. Ancak çoğu kronik egzama gıdadan değildir; hızlı sistemik reaksiyon öyküsü daha önemlidir.

Yama testi gıda alerjisini gösterir mi?

Rutin olarak hayır. Yama testi koku, metal, koruyucu ve lastik gibi kontakt alerjenleri araştırır. IgE besin alerjisi için öykü ve hedefli test kullanılır.

Döküntü bulaşıcıysa egzama değildir mi?

Egzamanın kendisi bulaşmaz, ancak üzerinde enfeksiyon olabilir veya uyuz-mantar egzama sanılabilir. Evde yayılma ve enfeksiyon bulgusu değerlendirilir.

Kortizonlu krem kurdeşeni geçirir mi?

Topikal kortizon yaygın akut kurdeşenin temel tedavisi değildir. Ürtiker antihistaminikle; anafilaksi adrenalinle yönetilir. Tanıya göre ilaç seçilir.

Alerjik döküntü hep kaşınır mı?

Sıklıkla kaşınır, fakat ağrı, yanma veya şişme de olabilir. Ağrılı, morluk bırakan veya kabarcıklı döküntü farklı hastalıklar açısından değerlendirilmelidir.

Egzama mı alerji mi acil sayılır?

Tanı adı değil bulgu belirler. Boğaz-solunum-dolaşım etkilenmesi, ağır ilaç döküntüsü veya hızla yayılan ağrılı enfeksiyon acildir; kronik kuru plak genellikle planlı değerlendirilir.

Doğru ayrım döküntünün adından önce süresine bakar

Egzama ile alerji birbirini dışlamaz. Egzama günlerce süren kuru-pullu inflamasyon, kurdeşen saatler içinde yer değiştiren kabarıklık, kontakt alerji ise belirli temas sonrası gecikmiş dermatit yapar. Mantar, uyuz, sedef ve enfeksiyon benzer görünebildiği için tek fotoğraf veya geniş test paneli yeterli değildir.

Lezyonun başlangıç zamanı, aynı noktada kalma süresi, dağılımı ve eşlik eden solunum-dolaşım bulguları doğru yolu gösterir. Bu ayrım, anafilakside adrenalini geciktirmemeyi; kronik egzamadaysa gereksiz besin yasakları yerine bariyer ve antiinflamatuvar tedaviyi seçmeyi sağlar.

Muayeneye giderken döküntünün ilk ve sonraki fotoğraflarını, kullanılan ilaç ve kozmetik listesini, yeni temasları ve lezyonun bir noktada kaç saat kaldığını götürmek tanıyı hızlandırır. İyi kayıt daha fazla rastgele testten değerlidir. Tanı netleşene kadar güçlü kombine kremler, bitkisel karışımlar ve şüpheli besin denemeleri yapılmamalı; acil bulgular gelişirse randevu günü beklenmemelidir. Bu temel ayrım, doğru uzmanlık alanına ve doğru teste gereksiz gecikme olmadan yönelmeyi de sağlar.