Alerji Testi

Alerji testi; bağışıklık sisteminin polen, ev tozu akarı, küf mantarı, hayvan tüyü, besin, ilaç, arı zehri ve benzeri alerjenlere karşı aşırı duyarlılık geliştirip geliştirmediğini belirlemek amacıyla yapılan tanı testlerinin genel adıdır. Hastanın şikâyetleri, ayrıntılı tıbbi öyküsü ve fizik muayenesi ile birlikte değerlendirilen alerji testleri, doğru tanının konulmasına ve kişiye özel tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olur.

Alerji testi denildiğinde tek bir testten değil, kişinin yaşına, belirtilerine ve şüphelenilen alerji türüne göre seçilen farklı tanı yöntemlerinden bahsedilir. Deri prick testi, kandan spesifik IgE testi, moleküler alerji testleri, bazofil aktivasyon testi (BAT), yama testi, FeNO testi ve solunum fonksiyon testi bunlardan yalnızca bazılarıdır. Her hastaya aynı test uygulanmaz; doğru test seçimi alerji uzmanı tarafından yapılmalıdır.

Alerji Testi Nedir?

Alerji testi, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan maddelere karşı alerjik yanıt verip vermediğini belirlemek için uygulanan tanısal yöntemlerin genel adıdır. Polenler, ev tozu akarları, küf mantarları, hayvan epitelleri, besinler, ilaçlar, lateks ve böcek zehirleri gibi çok farklı alerjenler, hassas kişilerde çeşitli belirtilere yol açabilir. Bu alerjenin doğru şekilde tespit edilmesi ise etkili tedavinin ilk ve en önemli basamağını oluşturur.

Alerji testlerinin temel amacı yalnızca “alerji var mı?” sorusuna cevap vermek değildir. Aynı zamanda hangi alerjene karşı reaksiyon geliştiğini, reaksiyonun klinik açıdan anlamlı olup olmadığını ve hastanın hangi tedaviden fayda görebileceğini ortaya koymaktır. Bu nedenle test sonuçları tek başına değerlendirilmez; hastanın öyküsü, muayene bulguları ve şikâyetleri ile birlikte yorumlanır.

Günümüzde gelişen laboratuvar teknolojileri sayesinde klasik deri testlerinin yanı sıra moleküler alerji testleri, bazofil aktivasyon testi (BAT), FeNO ölçümü ve diğer ileri tanı yöntemleri de kullanılabilmektedir. Böylece özellikle karmaşık, tanısı zor veya klasik testlerle açıklanamayan vakalarda daha doğru ve güvenilir sonuçlara ulaşılabilmektedir.

Alerji Testi Hangi Durumlarda Yapılır?

Alerji testleri, alerjik hastalık şüphesi bulunan kişilerde alerjenin belirlenmesi ve uygun tedavinin planlanması amacıyla uygulanır. Özellikle uzun süre devam eden veya tekrarlayan şikâyetlerde, belirtilerin kaynağını ortaya koymak için alerji testlerinden yararlanılır.

Aşağıdaki durumlarda alerji testi yapılması önerilebilir:

• Sürekli hapşırma, burun akıntısı ve burun tıkanıklığı
• Gözlerde kaşıntı, sulanma ve kızarıklık
• Mevsimsel veya yıl boyu devam eden alerjik yakınmalar
• Astım şüphesi veya kontrol altına alınamayan astım
• Tekrarlayan hırıltı ve nefes darlığı
• Egzama (Atopik Dermatit)
• Kurdeşen (Ürtiker)
• Besin alerjisi şüphesi
• İlaç alerjisi şüphesi
• Arı sokmasına bağlı ciddi reaksiyonlar
• Anafilaksi öyküsü
• Kontakt dermatit şüphesi
• Diş tedavisinde kullanılan materyallere bağlı alerjik reaksiyonlar

Çocuklarda ve yetişkinlerde uygulanacak test yöntemi farklılık gösterebilir. Hangi testin yapılacağına alerji uzmanı; hastanın yaşı, şikâyetleri, kullandığı ilaçlar ve klinik bulgularını birlikte değerlendirerek karar verir.

Alerji Testi Çeşitleri Nelerdir?

Alerji testi, tek bir uygulamadan oluşmaz. Günümüzde farklı alerjik hastalıkların tanısında kullanılan birçok test bulunmaktadır. Hangi testin yapılacağı; hastanın yaşı, şikâyetleri, alerjinin ortaya çıkış şekli ve şüphelenilen alerjene göre değişir. Bazı durumlarda yalnızca tek bir test yeterli olurken, bazı hastalarda doğru tanıya ulaşabilmek için birden fazla test birlikte uygulanabilir.

Klasik deri testlerinin yanı sıra gelişmiş laboratuvar yöntemleri sayesinde moleküler düzeyde inceleme yapan testler, hücresel yanıtı değerlendiren testler ve solunum yolu iltihabını gösteren fonksiyonel testler de kullanılmaktadır. Bu sayede özellikle karmaşık alerji vakalarında tanı doğruluğu önemli ölçüde artmaktadır.

En sık kullanılan alerji testleri şunlardır:

• Deri Prick Testi
• Kandan Alerji Testi (Spesifik IgE)
• Gıda Alerji Testi
• Moleküler Alerji Testi
• Bazofil Aktivasyon Testi (BAT)
• Alfa Alerji Testi
• Besin İntolerans Testi (IgG4)
• FeNO (Nefeste Nitrik Oksit) Testi
• Solunum Fonksiyon Testi (SFT)
• Yama (Patch) Testi
• Dental Yama Testi
• Ter Testi
• Gerektiğinde kontrollü provokasyon testleri

Her test farklı bir amaca hizmet ettiği için “en iyi alerji testi” diye tek bir test yoktur. Doğru test, doğru hastada ve doğru zamanda uygulandığında en değerli bilgiyi sağlar.

Hangi Alerji Testi Hangi Durumda Kullanılır?

Aşağıdaki tablo, en sık uygulanan alerji testlerinin hangi durumlarda tercih edildiğini genel hatlarıyla göstermektedir.

Test seçimi yalnızca belirtilere göre değil, hastanın ayrıntılı öyküsü ve muayene bulgularına göre yapılmalıdır. Gereksiz testlerin uygulanması hem yanlış yorumlara hem de gereksiz maliyetlere neden olabilir. Bu nedenle alerji testlerinin, alerji ve immünoloji uzmanı tarafından planlanması en doğru yaklaşımdır.

Deri Prick Testi

Deri prick testi, alerji tanısında en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Özellikle polen, ev tozu akarı, küf mantarı, kedi ve köpek epiteli gibi solunum yolu alerjenlerinin yanı sıra bazı besin alerjilerinin değerlendirilmesinde tercih edilir. Test sırasında ön kol veya sırt bölgesine alerjen damlatılır ve çok ince bir lanset yardımıyla cildin yüzeyine hafif bir temas sağlanır. İşlem ağrılı değildir ve genellikle birkaç dakika içinde tamamlanır.

Yaklaşık 15–20 dakika sonra oluşan kızarıklık ve kabarıklık değerlendirilerek sonuç elde edilir. Pozitif sonuç her zaman hastalık anlamına gelmez. Testin mutlaka hastanın şikâyetleri ile birlikte yorumlanması gerekir. Ayrıca antihistaminik ilaç kullanan kişilerde test yanlış negatif çıkabileceğinden, test öncesinde hangi ilaçların ne kadar süreyle kesileceği mutlaka hekim tarafından planlanmalıdır.

Kandan Alerji Testi (Spesifik IgE)

Kandan alerji testi, bağışıklık sisteminin belirli alerjenlere karşı geliştirdiği spesifik IgE antikorlarını ölçen laboratuvar testidir. Deri prick testinin yapılamadığı, antihistaminik ilaçların kesilemediği, yaygın egzaması bulunan veya ciddi alerjik reaksiyon riski taşıyan hastalarda önemli bir alternatif olarak kullanılır.

Kan örneği alınarak gerçekleştirilen bu testte; polenler, ev tozu akarları, küf mantarları, hayvan epitelleri, besinler, ilaçlar ve çeşitli diğer alerjenlere karşı oluşan IgE antikorları analiz edilir. Sonuçlar yalnızca “pozitif” veya “negatif” şeklinde değerlendirilmez. Ölçülen IgE düzeyi, hastanın öyküsü ve klinik bulguları ile birlikte yorumlanarak gerçek alerjik hastalık olup olmadığı belirlenir.

Kandan alerji testinin en önemli avantajlarından biri, antihistaminik ilaç kullanımından etkilenmemesidir. Ayrıca tek kan örneği ile çok sayıda alerjen aynı anda incelenebilir. Bununla birlikte gereksiz yere yüzlerce alerjenin çalışılması doğru bir yaklaşım değildir. Hangi alerjenlerin araştırılacağı hastanın şikâyetlerine göre belirlenmelidir.

Gıda Alerji Testi (Besin Alerjisi Testi)

Besin alerjileri özellikle bebeklerde ve çocuklarda sık görülmekle birlikte her yaşta ortaya çıkabilir. İnek sütü, yumurta, buğday, yer fıstığı, fındık, ceviz, kaju, balık, kabuklu deniz ürünleri ve soya en sık alerjiye neden olan besinler arasında yer alır.

Gıda alerji testi denildiğinde aslında tek bir testten bahsedilmez. Hastanın yaşına, belirtilerine ve şüphelenilen besine göre farklı tanı yöntemleri kullanılabilir.

Besin alerjisinin değerlendirilmesinde;

• Deri prick testi
• Spesifik IgE (kandan alerji testi)
• Moleküler alerji testleri
• Bazofil Aktivasyon Testi (BAT)
• Gerektiğinde oral besin yükleme testi

birlikte değerlendirilebilir.

Özellikle besin tüketiminden kısa süre sonra gelişen kurdeşen, dudak ve dil şişmesi, kusma, nefes darlığı veya anafilaksi gibi durumlarda doğru test seçimi büyük önem taşır. Test sonuçlarının tek başına değerlendirilmesi yerine hastanın ayrıntılı öyküsü ile birlikte yorumlanması yanlış tanıları önemli ölçüde azaltır.

Moleküler Alerji Testi

Moleküler alerji testi, klasik alerji testlerinden daha ayrıntılı bilgi sağlayan ileri tanı yöntemlerinden biridir. Bu testte yalnızca alerjenin kendisi değil, alerjene ait protein bileşenleri (komponentleri) incelenir. Böylece gerçek alerji ile çapraz reaksiyonlar birbirinden ayrılabilir ve hastanın risk düzeyi daha doğru şekilde belirlenebilir.

Örneğin klasik testlerde fındığa karşı pozitif sonuç alınan iki hastanın risk düzeyi aynı olmayabilir. Moleküler alerji testi sayesinde kişinin gerçekten ciddi reaksiyon oluşturabilecek proteinlere mi, yoksa daha hafif çapraz reaksiyon yapan proteinlere mi duyarlı olduğu anlaşılabilir. Bu bilgi özellikle besin alerjileri, polen-besin sendromu ve alerji aşısı planlamasında önemli avantaj sağlar.

Moleküler alerji testleri;

• Gerçek alerji ile çapraz reaksiyonların ayrımında,
• Anafilaksi riskinin değerlendirilmesinde,
• Alerji aşısı (immünoterapi) planlanmasında,
• Çoklu alerjisi bulunan hastalarda,
• Karmaşık alerji vakalarının aydınlatılmasında

önemli katkı sağlar.

Her hastada moleküler test yapılması gerekli değildir. Özellikle klasik testlerin yetersiz kaldığı veya ayrıntılı analiz gereken durumlarda tercih edilir.

Bazofil Aktivasyon Testi (BAT)

Bazofil Aktivasyon Testi (BAT), son yıllarda alerji tanısında önem kazanan ileri laboratuvar yöntemlerinden biridir. Bu test, kişinin bazofil adı verilen bağışıklık sistemi hücrelerinin şüpheli alerjen ile karşılaştığında nasıl tepki verdiğini değerlendirir. Böylece yalnızca antikor düzeyi değil, hücresel alerjik yanıt da analiz edilmiş olur.

BAT özellikle klasik testlerle tanı konulamayan veya sonuçların birbiriyle uyumsuz olduğu hastalarda önemli bilgiler sağlayabilir. Günümüzde en sık;

• İlaç alerjileri
• Besin alerjileri
• Bazı böcek zehri alerjileri
• Karmaşık alerjik reaksiyonların değerlendirilmesi

amacıyla kullanılmaktadır.

Bazofil Aktivasyon Testi’nin önemli avantajlarından biri, bazı hastalarda riskli olabilen provokasyon testlerine duyulan ihtiyacı azaltabilmesidir. Kan örneği üzerinde gerçekleştirildiği için hasta doğrudan alerjene maruz bırakılmaz.

İstanbul Alerji Laboratuvarı’nda uygulanan Bazofil Aktivasyon Testi, özellikle ilaç ve besin alerjilerinin değerlendirilmesinde kullanılan ileri tanı yöntemlerinden biridir. Gelişmiş laboratuvar altyapısı sayesinde sonuçlar yaklaşık 2–3 gün içerisinde raporlanabilmekte ve tanı sürecinin daha hızlı ilerlemesine katkı sağlamaktadır.

Her hastada BAT gerekli değildir. Test kararı, alerji uzmanı tarafından hastanın klinik öyküsü ve diğer test sonuçları birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Alfa Alerji Testi

Alfa Alerji Testi, halk arasında kırmızı et alerjisi olarak bilinen Alfa-gal sendromunun değerlendirilmesinde kullanılan özel bir kan testidir. Alfa-gal (galaktoz-α-1,3-galaktoz), memeli hayvanların etinde bulunan bir şeker molekülüdür. Özellikle bazı kene ısırıkları sonrasında bağışıklık sistemi bu maddeye karşı IgE antikoru geliştirebilir ve kırmızı et tüketiminden saatler sonra alerjik reaksiyonlar ortaya çıkabilir.

Alfa-gal alerjisi, klasik besin alerjilerinden farklı olarak belirtilerin genellikle 3–6 saat sonra başlaması nedeniyle tanısı gecikebilen bir hastalıktır. Hastalarda kurdeşen, dudak ve göz kapaklarında şişlik, karın ağrısı, kusma, nefes darlığı ve bazı durumlarda anafilaksi gelişebilir.

Alfa Alerji Testi, kandaki alfa-gal spesifik IgE antikorlarının ölçülmesi ile yapılır. Özellikle kırmızı et tükettikten saatler sonra tekrarlayan alerjik reaksiyon yaşayan kişilerde tanıya önemli katkı sağlar.

Besin İntolerans Testi

Besin intoleransı ile besin alerjisi birbirinden farklı durumlardır. Besin alerjisinde bağışıklık sistemi IgE aracılı bir reaksiyon oluştururken, besin intoleransında mekanizma farklıdır ve genellikle hayatı tehdit eden ani alerjik reaksiyonlar görülmez.

Besin intoleransı olan kişilerde;

• Şişkinlik
• Gaz
• Karın ağrısı
• Hazımsızlık
• İshal veya kabızlık
• Bazı kişilerde baş ağrısı gibi yakınmalar görülebilir.

Besin intolerans testleri, belirli besinlere karşı gelişen bağışıklık yanıtlarının değerlendirilmesine yardımcı olabilmektedir. Ancak bu testlerin sonuçları tek başına tanı koydurucu değildir ve mutlaka hastanın öyküsü ile birlikte değerlendirilmelidir.

Besin tüketimi sonrası gelişen yakınmaların gerçek nedeni her zaman intolerans olmayabilir. Çölyak hastalığı, laktoz intoleransı, irritabl bağırsak sendromu veya gerçek besin alerjileri gibi farklı hastalıklar da benzer belirtilere neden olabilir. Bu nedenle test sonucunun uzman hekim tarafından yorumlanması önemlidir.

Nefeste Nitrik Oksit (FeNO) Testi

FeNO (Fractional Exhaled Nitric Oxide) testi, nefes havasındaki nitrik oksit miktarını ölçerek hava yollarındaki eozinofilik iltihabı değerlendiren modern bir tanı yöntemidir. Özellikle alerjik astım tanısında ve astım tedavisinin takibinde önemli bilgiler sağlar.

Test sırasında kişi özel bir cihaza kontrollü şekilde nefes verir ve işlem birkaç dakika içerisinde tamamlanır. Ağrısız, ilaç kullanılmadan yapılan ve girişim gerektirmeyen bir uygulamadır.

FeNO testi;

• Astım tanısının desteklenmesinde,
• Alerjik hava yolu iltihabının değerlendirilmesinde,
• İnhaler kortizon tedavisine yanıtın izlenmesinde,
• Tedaviye uyumun değerlendirilmesinde,
• Astım kontrolünün takip edilmesinde

yardımcı olabilir.

FeNO sonucu tek başına tanı koydurmaz. Solunum fonksiyon testi, hastanın öyküsü ve diğer değerlendirmelerle birlikte yorumlanması gerekir.

Solunum Fonksiyon Testi (SFT)

Solunum Fonksiyon Testi (SFT), akciğerlerin ne kadar hava alabildiğini ve bu havayı ne kadar hızlı dışarı verebildiğini değerlendiren temel bir solunum testidir. Özellikle astım ve KOAH gibi hava yolu hastalıklarının tanısında yaygın olarak kullanılır.

Test sırasında hasta ağızlık aracılığıyla cihaza derin nefes alıp verir. İşlem genellikle 10–15 dakika sürer ve herhangi bir ağrı oluşturmaz. Gerektiğinde bronkodilatör ilaç verilerek test tekrar edilir ve hava yolu daralmasının geri dönüşümlü olup olmadığı değerlendirilir.

SFT;

• Astım tanısını desteklemek,
• Nefes darlığının nedenini araştırmak,
• Tedavi etkinliğini değerlendirmek,
• Hastalığın seyrini takip etmek,
• FeNO testi ile birlikte hava yolu değerlendirmesini güçlendirmek

amacıyla kullanılabilir.

Astım şüphesi olan birçok hastada Solunum Fonksiyon Testi ve FeNO testi birlikte değerlendirilerek daha doğru tanıya ulaşılabilir.

Yama Testi (Patch Testi)

Yama testi, temas alerjilerinin (kontakt dermatit) tanısında kullanılan özel bir deri testidir. Kozmetik ürünler, saç boyaları, parfümler, nikel gibi metaller, kauçuk, koruyucu kimyasallar ve çeşitli mesleki maddelere karşı gelişen gecikmiş tip alerjik reaksiyonların araştırılmasında uygulanır.

Test sırasında alerjen içeren özel bantlar sırt bölgesine yapıştırılır ve yaklaşık 48 saat boyunca yerinde kalır. Daha sonra bantlar çıkarılarak ilk değerlendirme yapılır. Gerekli durumlarda 72 veya 96. saatte ek değerlendirmeler gerçekleştirilir.

Yama testi özellikle;

• Sürekli tekrarlayan el egzaması,
• Kozmetik ürünlere bağlı döküntüler,
• Takı kullanımından sonra gelişen reaksiyonlar,
• Mesleki kontakt dermatit,
• Açıklanamayan kronik egzama

gibi durumlarda önemli tanısal bilgiler sağlar.

Dental Yama Testi

Dental Yama Testi, diş tedavisinde kullanılan dolgu materyalleri, metaller, akrilikler ve diğer dental malzemelere karşı gelişebilen kontakt alerjilerin araştırılması amacıyla uygulanan özel bir yama testidir.

Ağız içinde uzun süredir devam eden yanma hissi, ağız içi yaraları, dudak çevresinde egzama, diş tedavisi sonrasında gelişen açıklanamayan reaksiyonlar veya dental materyal alerjisi şüphesinde bu testten yararlanılabilir.

Dental Yama Testi, standart yama testine benzer şekilde uygulanır ve sonuçlar belirli zaman aralıklarında değerlendirilir. Gerektiğinde diş hekimi ve alerji uzmanının birlikte planladığı multidisipliner yaklaşım tanının doğruluğunu artırır.

Ter Testi

Ter testi, doğrudan bir alerji testi olmamakla birlikte özellikle kistik fibrozis hastalığının tanısında kullanılan önemli bir laboratuvar testidir. Kronik öksürük, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, büyüme geriliği veya sürekli tuzlu terleme gibi belirtileri olan çocuklarda ayırıcı tanının bir parçası olarak istenebilir.

Test sırasında cildin belirli bir bölgesinde terleme uyarılır ve elde edilen ter örneğindeki klorür düzeyi ölçülür. İşlem ağrısızdır ve genellikle aynı gün içerisinde sonuçlandırılır.

Alerji ile benzer solunum şikâyetlerine yol açabilen bazı hastalıkların dışlanmasında ter testi önemli bir rol oynayabilir. Bu nedenle özellikle çocuklarda kronik solunum yolu yakınmaları değerlendirilirken gerekli görülen hastalarda uygulanabilir.

Kapsamlı Alerji Testleri Nedir?

“Kapsamlı alerji testi” ifadesi, tek bir testi değil; hastanın şikâyetlerine göre planlanan birden fazla tanı yönteminin birlikte kullanılmasını ifade eder. İnternette “tüm alerjileri gösteren test” veya “tek seferde bütün alerjileri öğrenme testi” gibi ifadeler sıkça kullanılsa da, günümüzde tüm alerjileri kesin olarak ortaya koyan tek bir test bulunmamaktadır.

Alerji değerlendirmesi her hastada kişiye özel planlanır. Bazı hastalarda yalnızca deri prick testi yeterli olurken, bazı kişilerde kandan alerji testi, moleküler alerji testi, Bazofil Aktivasyon Testi (BAT), FeNO testi veya yama testi gibi ileri yöntemlere ihtiyaç duyülebilir.

Kapsamlı bir değerlendirme aşağıdaki testlerden biri veya birkaçı ile oluşturulabilir:

• Deri Prick Testi
• Kandan Alerji Testi (Spesifik IgE)
• Moleküler Alerji Testi
• Bazofil Aktivasyon Testi (BAT)
• FeNO Testi
• Solunum Fonksiyon Testi (SFT)
• Patch (Yama) Testi
• Dental Yama Testi
• Gerektiğinde provokasyon testleri

Amaç mümkün olduğunca fazla test yapmak değil, hastanın şikâyetini en doğru şekilde açıklayacak testleri seçmektir. Gereksiz testler yanlış pozitif sonuçlara ve gereksiz kısıtlamalara yol açabileceğinden, test planlamasının alerji uzmanı tarafından yapılması önemlidir.

Alerji Testi Nasıl Yapılır?

Alerji testinin uygulanma şekli, seçilen test yöntemine göre değişiklik gösterir. Bazı testler cilt üzerinden yapılırken, bazıları kan örneği ile, bazıları ise nefes analizi veya solunum değerlendirmesi şeklinde uygulanır.

En sık kullanılan yöntemler şunlardır:

• Deri prick testi: Ön kol veya sırt bölgesine alerjen damlatılır ve cildin yüzeyi hafifçe uyarılır. Sonuç yaklaşık 15–20 dakika içinde değerlendirilir.
• Kandan alerji testi: Koldan alınan kan örneğinde belirli alerjenlere karşı gelişen spesifik IgE antikorları analiz edilir.
• Moleküler alerji testi: Kan örneği kullanılarak alerjenlerin protein bileşenleri incelenir.
• Bazofil Aktivasyon Testi (BAT): Kan örneğindeki bazofil hücrelerinin belirli alerjenlere verdiği yanıt laboratuvar ortamında değerlendirilir.
• FeNO testi: Hasta özel bir cihaza nefes vererek hava yollarındaki nitrik oksit düzeyinin ölçülmesini sağlar.
• Solunum Fonksiyon Testi: Akciğer kapasitesi ve hava akımı özel cihazlarla değerlendirilir.
• Patch (Yama) Testi: Alerjen içeren bantlar sırt bölgesine yapıştırılır ve 48–72 saat sonra değerlendirilir.

Testlerin büyük bölümü poliklinik ortamında uygulanır ve günlük yaşama dönmeyi engellemez. Ağrılı işlemler değildir ve çoğu kısa sürede tamamlanır.

Alerji Testi Öncesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Doğru sonuç elde edebilmek için alerji testi öncesinde bazı noktalara dikkat edilmesi gerekir. Özellikle deri testleri uygulanacak hastalarda kullanılan ilaçlar test sonucunu etkileyebilir.

Test öncesinde dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:

• Antihistaminik ilaçlar, hekimin önerdiği süre kadar önce kesilmelidir.
• Kullanılan tüm ilaçlar mutlaka doktora bildirilmelidir.
• Test günü yoğun parfüm, krem veya losyon kullanılmamalıdır.
• Deri testi yapılacak bölgede aktif enfeksiyon veya yoğun egzama bulunmamalıdır.
• Aç kalmak çoğu alerji testi için gerekli değildir. Ancak bazı özel testlerde farklı hazırlıklar istenebilir.
• Hamilelik veya kronik hastalık varlığında mutlaka hekime bilgi verilmelidir.

Her test için hazırlık süreci aynı değildir. Bu nedenle test öncesinde uygulanacak yönteme göre hastaya ayrıntılı bilgilendirme yapılmalıdır.

Alerji Testi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Alerji testlerinde en sık yapılan hatalardan biri, sonuçların yalnızca laboratuvar raporuna bakılarak yorumlanmasıdır. Oysa pozitif çıkan her test sonucu kişinin mutlaka alerjik hastalığı olduğu anlamına gelmez. Benzer şekilde bazı hastalarda testler negatif olmasına rağmen klinik olarak alerjik hastalık bulunabilir.

Bu nedenle alerji tanısında üç temel unsur birlikte değerlendirilir:

1. Hastanın ayrıntılı öyküsü
2. Fizik muayene bulguları
3. Uygun alerji testlerinin sonuçları

Örneğin bir kişide ev tozu akarına karşı spesifik IgE pozitif bulunabilir; ancak hasta bu alerjene maruz kaldığında hiçbir belirti yaşamıyorsa yalnızca test sonucuna bakılarak tedavi başlanmaz. Aynı şekilde deri prick testinde hafif pozitiflik görülen bir besin, kişi tarafından yıllardır sorunsuz tüketiliyorsa gereksiz diyet önerilmesi doğru değildir.

Deneyimli bir alerji uzmanı, test sonuçlarını hastanın klinik öyküsü ile birlikte değerlendirerek gerçek alerjeni belirler ve buna uygun tedavi planını oluşturur. Bu yaklaşım gereksiz ilaç kullanımını, yanlış besin kısıtlamalarını ve hatalı tanıları önlemeye yardımcı olur.

Çocuklarda Alerji Testi

Alerjik hastalıklar bebeklik döneminden itibaren görülebilir. Özellikle egzama, besin alerjisi, alerjik nezle ve astım şüphesi bulunan çocuklarda alerji testleri tanıya önemli katkı sağlar. Ancak her çocukta aynı test uygulanmaz. Test seçimi; çocuğun yaşı, belirtileri ve şüphelenilen alerjiye göre alerji uzmanı tarafından planlanır.

Çocuklarda en sık kullanılan testler şunlardır:

• Deri Prick Testi
• Kandan Alerji Testi (Spesifik IgE)
• Moleküler Alerji Testi
• Bazı durumlarda Bazofil Aktivasyon Testi (BAT)
• Gerekli görülen hastalarda oral besin yükleme testi

Deri prick testi bebeklerde de uygulanabilse de yaşa göre değerlendirmenin farklı yapılması gerekir. Küçük çocuklarda cilt reaksiyonları erişkinlere göre daha zayıf olabileceğinden, test sonuçları mutlaka deneyimli bir alerji uzmanı tarafından yorumlanmalıdır.

Besin alerjisi şüphesi bulunan çocuklarda gereksiz besin kısıtlamaları büyüme ve gelişmeyi olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca test sonucuna bakılarak diyet uygulanmamalı, tanı mutlaka klinik değerlendirme ile doğrulanmalıdır.

Yetişkinlerde Alerji Testi

Alerjik hastalıklar yalnızca çocukluk çağında görülmez. Polen alerjisi, ev tozu akarı alerjisi, ilaç alerjisi, besin alerjisi, arı alerjisi ve kontakt dermatit gibi birçok alerjik hastalık yetişkinlik döneminde de başlayabilir.

Yetişkinlerde alerji testleri en sık şu durumlarda istenir:

• Sürekli burun tıkanıklığı ve hapşırma
• Astım veya uzun süren öksürük
• Tekrarlayan kurdeşen
• Besin tüketimi sonrası gelişen reaksiyonlar
• İlaç alerjisi şüphesi
• Arı sokmasına bağlı ciddi reaksiyonlar
• Egzama ve temas alerjileri
• Mesleki alerji şüphesi

Özellikle erişkin yaşta ilk kez gelişen ilaç veya besin alerjilerinde tanı süreci daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir. Bu gibi durumlarda klasik testlere ek olarak moleküler alerji testleri veya Bazofil Aktivasyon Testi (BAT) gibi ileri tanı yöntemlerinden de yararlanılabilir.

Alerji Testi Güvenli midir?

Alerji testleri, uygun hasta seçimi yapıldığında ve deneyimli sağlık profesyonelleri tarafından uygulandığında güvenilir tanı yöntemleridir. Kullanılan testlerin büyük bölümü ciddi bir risk oluşturmaz ve poliklinik şartlarında güvenle uygulanabilir.

Deri prick testinde uygulanan alerjen miktarı oldukça düşüktür. Genellikle yalnızca test yapılan bölgede hafif kızarıklık, kaşıntı ve kabarıklık oluşur. Bu belirtiler kısa süre içinde kendiliğinden düzelir.

Kan testleri, FeNO testi ve Solunum Fonksiyon Testi girişimsel olmayan veya minimal girişim gerektiren güvenli yöntemlerdir. Patch (Yama) Testi sonrasında test bölgesinde geçici kaşıntı veya hafif kızarıklık görülebilir.

Nadiren ciddi alerjik reaksiyon gelişme ihtimali bulunduğundan, özellikle deri testleri ve gerekli görülen provokasyon testleri alerji konusunda deneyimli merkezlerde uygulanmalıdır. Test sırasında oluşabilecek beklenmedik reaksiyonlara karşı gerekli tüm tıbbi ekipman hazır bulundurulur.

Alerji Testi Fiyatları

Alerji testi fiyatları uygulanacak testin türüne, incelenecek alerjen sayısına ve ihtiyaç duyulan laboratuvar yöntemlerine göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle tüm hastalar için geçerli tek bir fiyat bulunmamaktadır.

Örneğin;

• Deri Prick Testi,
• Kandan Alerji Testi,
• Moleküler Alerji Testi,
• Bazofil Aktivasyon Testi (BAT),
• FeNO Testi,
• Patch (Yama) Testi

gibi uygulamaların maliyetleri birbirinden farklıdır.

Bazı hastalarda yalnızca tek bir test yeterli olurken, bazı kişilerde doğru tanıya ulaşabilmek için birden fazla testin birlikte planlanması gerekebilir. Bu nedenle muayene sonrasında hangi testlerin gerekli olduğuna karar verilmesi hem gereksiz işlemleri önler hem de daha doğru bir değerlendirme yapılmasını sağlar.

Alerji testleri ve uygulanacak tanı yöntemleri hakkında ayrıntılı bilgi almak için alerji ve immünoloji uzmanı ile görüşmeniz önerilir.

Sık Sorulan Sorular

Alerji testi nedir?

Alerji testi, bağışıklık sisteminin polen, ev tozu akarı, besin, ilaç, hayvan tüyü ve benzeri alerjenlere karşı aşırı duyarlılık geliştirip geliştirmediğini belirlemek amacıyla yapılan tanı testlerinin genel adıdır. Test seçimi hastanın şikâyetlerine göre belirlenir.

Alerji testi nasıl yapılır?

Alerji testi; deri prick testi, kandan alerji testi, moleküler alerji testi, Bazofil Aktivasyon Testi (BAT), yama testi, FeNO testi veya solunum fonksiyon testi gibi farklı yöntemlerle yapılabilir. Hangi testin uygulanacağı alerji uzmanı tarafından belirlenir.

Alerji testi aç karnına mı yapılır?

Çoğu alerji testi için aç kalmaya gerek yoktur. Ancak bazı özel laboratuvar testleri öncesinde farklı hazırlıklar istenebilir. Test öncesinde doktorunuzun önerilerine uyulmalıdır.

Alerji testi öncesinde ilaçlar kesilmeli midir?

Deri prick testi yapılacak hastalarda antihistaminik ilaçların belirli bir süre önce kesilmesi gerekebilir. Kandan yapılan alerji testleri ise genellikle antihistaminik kullanımından etkilenmez.

Alerji testi kaç dakika sürer?

Deri prick testi yaklaşık 20 dakika içerisinde sonuçlanırken, kan testleri yalnızca birkaç dakikada alınır. FeNO ve Solunum Fonksiyon Testi de genellikle 10–15 dakika içerisinde tamamlanmaktadır.

Kandan alerji testi mi, deri prick testi mi daha güvenilirdir?

Her iki test de doğru hastada kullanıldığında güvenilir sonuç verir. Hangi yöntemin tercih edileceği hastanın yaşı, belirtileri, kullandığı ilaçlar ve klinik durumuna göre belirlenir.

Kandan alerji testi hangi hastalarda tercih edilir?

Yaygın egzaması bulunan, antihistaminik ilaç kullanmayı bırakamayan, deri testi yapılamayan veya ciddi alerjik reaksiyon riski bulunan hastalarda kandan alerji testi öncelikle tercih edilebilir.

Moleküler alerji testi ne işe yarar?

Moleküler alerji testi, alerjenlerin protein bileşenlerini inceleyerek gerçek alerji ile çapraz reaksiyonları ayırt etmeye yardımcı olur. Özellikle besin alerjilerinde ve alerji aşısı planlamasında önemli bilgiler sağlar.

Bazofil Aktivasyon Testi (BAT) nedir?

Bazofil Aktivasyon Testi (BAT), bağışıklık sistemi hücrelerinin şüpheli alerjenlere verdiği yanıtı değerlendiren ileri laboratuvar testidir. Özellikle ilaç ve besin alerjilerinin tanısında kullanılmaktadır.

Bazofil Aktivasyon Testi hangi durumlarda yapılır?

BAT en sık ilaç alerjisi, besin alerjisi ve klasik testlerle tanı konulamayan karmaşık alerji vakalarında uygulanmaktadır. Test kararı alerji uzmanı tarafından verilir.

FeNO testi nedir?

FeNO testi, nefesteki nitrik oksit düzeyini ölçerek hava yollarındaki alerjik iltihabı değerlendiren bir testtir. Özellikle astım tanısı ve tedavi takibinde kullanılmaktadır.

Solunum Fonksiyon Testi (SFT) neden yapılır?

Solunum Fonksiyon Testi, akciğer kapasitesini ve hava yolu darlığını değerlendirmek amacıyla uygulanır. Astım tanısı ve tedavi takibinde önemli bir yer tutar.

Yama testi (Patch Testi) hangi hastalıklarda kullanılır?

Yama testi; kozmetik ürünler, metaller, kimyasallar ve diğer temas alerjenlerine bağlı gelişen kontakt dermatitin tanısında kullanılmaktadır.

Dental yama testi nedir?

Dental yama testi, diş dolguları, metaller ve diğer dental materyallere karşı gelişen kontakt alerjilerin araştırılmasında kullanılan özel bir yama testidir.

Alfa alerji testi nedir?

Alfa Alerji Testi, kırmızı et alerjisine neden olabilen alfa-gal sendromunun tanısında kullanılan spesifik IgE kan testidir.

Besin intolerans testi ile besin alerjisi testi aynı mıdır?

Hayır. Besin alerjisi bağışıklık sisteminin IgE aracılı reaksiyonudur. Besin intoleransı ise farklı mekanizmalarla gelişir ve tanı ile değerlendirme süreçleri birbirinden farklıdır.

Çocuklarda alerji testi yapılabilir mi?

Evet. Gerekli görülen durumlarda bebeklerde ve çocuklarda alerji testi güvenle uygulanabilir. Test yöntemi çocuğun yaşına ve şikâyetlerine göre belirlenir.

Alerji testi güvenli midir?

Uygun koşullarda ve deneyimli merkezlerde yapıldığında alerji testleri güvenlidir. Test sırasında oluşabilecek olası reaksiyonlara karşı gerekli tüm önlemler alınmaktadır.

Alerji testi sonucu pozitif çıkarsa kesin alerji var mıdır?

Hayır. Pozitif test sonucu tek başına alerjik hastalık tanısı koydurmaz. Sonuçların mutlaka hastanın öyküsü ve muayene bulguları ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Alerji testi fiyatları neye göre değişir?

Alerji testi fiyatları uygulanacak testin türüne, incelenecek alerjen sayısına ve gerekli laboratuvar yöntemlerine göre değişiklik gösterebilir.

Sonuç

Alerji testleri; alerjik hastalıkların doğru tanısının konulması, sorumlu alerjenlerin belirlenmesi ve kişiye özel tedavi planının oluşturulmasında önemli bir yere sahiptir. Ancak alerji tanısı yalnızca test sonuçlarına göre konulmaz. Hastanın öyküsü, fizik muayene bulguları ve uygun tanı yöntemleri birlikte değerlendirilmelidir.

Günümüzde klasik deri ve kan testlerinin yanı sıra moleküler alerji testleri, Bazofil Aktivasyon Testi (BAT), FeNO testi ve diğer ileri tanı yöntemleri sayesinde daha ayrıntılı değerlendirme yapılabilmektedir. Doğru hastada doğru testin seçilmesi, gereksiz kısıtlamaların ve yanlış tanıların önlenmesine yardımcı olur.

Alerjik nezle, astım, egzama, besin alerjisi, ilaç alerjisi, kurdeşen, kontakt dermatit veya anafilaksi gibi alerjik hastalık şüpheniz varsa, uygun testlerin belirlenmesi için alerji ve immünoloji uzmanına başvurmanız en doğru yaklaşım olacaktır.