Domates Alerjisi

Domates, günlük beslenmede en sık tüketilen sebze benzeri meyvelerden biridir ve çiğ olarak salatalarda, pişmiş yemeklerde, soslarda, salçada, ketçapta ve çok sayıda hazır gıdada yer alır. Çoğu kişi domatesi herhangi bir sorun yaşamadan tüketebilirken bazı kişilerde domates proteinlerine karşı gerçek alerjik reaksiyonlar gelişebilir. Belirtiler ağız ve boğazda kaşıntı, dudaklarda karıncalanma, ürtiker, yüzde veya göz çevresinde şişme, sindirim sistemi yakınmaları ve daha ciddi durumlarda solunum belirtileri şeklinde ortaya çıkabilir.

Domates alerjisinin değerlendirilmesinde önemli noktalardan biri, reaksiyonların farklı mekanizmalarla ortaya çıkabilmesidir. Özellikle polen alerjisi bulunan bazı kişilerde domatesteki profilin veya PR-10 benzeri çapraz reaktif proteinler nedeniyle ağız ve boğaz çevresinde sınırlı polen-gıda sendromu görülebilir. Buna karşılık lipid transfer proteinleri gibi daha dayanıklı alerjenlere karşı duyarlılık bulunan kişilerde daha yaygın ve sistemik reaksiyonlar gelişebilir.

Domates ayrıca Solanaceae yani patlıcangiller ailesinde yer alır. Patates, patlıcan ve biber de aynı aile içerisindedir. Bu nedenle bazı ortak proteinler bulunabilir ve çapraz duyarlılık görülebilir. Ancak domates alerjisi bulunan herkesin patates, patlıcan veya bibere de alerjik olduğu düşünülmemelidir. Kişinin bu besinleri daha önce güvenle tüketip tüketmediği tanıda önemli bir bilgidir.

Domates Alerjisi Nedir?

Domates alerjisi, bağışıklık sisteminin domateste bulunan belirli proteinleri zararlı olarak algılaması sonucunda ortaya çıkan besin alerjisidir. IgE aracılı reaksiyonlarda kişi ilgili domates proteinine karşı duyarlanır. Domates yeniden tüketildiğinde IgE antikorları alerjeni tanır ve mast hücreleri ile bazofillerden histamin ve diğer mediyatörlerin salınmasına neden olabilir.

Bunun sonucunda ağızda kaşıntı, ürtiker, anjiyoödem, kusma veya solunum belirtileri gibi hızlı gelişen yakınmalar ortaya çıkabilir. Reaksiyonun şiddeti kişinin hangi proteine karşı duyarlı olduğuna, tüketilen miktara ve bireysel reaksiyon eşiğine göre değişebilir.

Domateste profilin, lipid transfer proteini ve farklı çapraz reaktif proteinler tanımlanmıştır. Bu proteinlerin ısı ve sindirime karşı dayanıklılığı aynı olmadığı için bazı kişiler çiğ domatesle reaksiyon yaşarken pişmiş domatesi daha iyi tolere edebilir, bazı kişiler ise salça veya sos gibi işlenmiş ürünlerle de reaksiyon yaşayabilir.

Domates Alerjisi Neden Olur?

Domates alerjisinin temelinde bağışıklık sisteminin domates proteinlerine karşı geliştirdiği aşırı duyarlılık bulunur. Bazı kişiler doğrudan domatese karşı duyarlanabilirken bazı kişilerde ilk duyarlanma polenler aracılığıyla gelişebilir. Polenlerde bulunan profilin gibi proteinlere karşı oluşmuş IgE antikorları domatesteki benzer proteinleri de tanıyabilir.

Polen-gıda sendromunda belirtiler genellikle çiğ domates tüketiminden hemen sonra ağız ve boğaz çevresinde ortaya çıkar. Dudaklarda karıncalanma, dilde kaşıntı, damakta rahatsızlık veya boğazda hafif kaşıntı görülebilir. Bu tür proteinler çoğunlukla ısıya daha hassastır ve bazı kişiler pişmiş domatesi daha iyi tolere edebilir.

Buna karşılık lipid transfer proteini gibi daha dayanıklı alerjenlere karşı duyarlılık bulunan kişilerde reaksiyon yalnızca ağız bölgesiyle sınırlı kalmayabilir. Yaygın ürtiker, belirgin şişme, kusma veya solunum belirtileri gelişebilir. Bu nedenle domates alerjisinin bütün hastalarda aynı mekanizmayla ortaya çıktığı düşünülmemelidir.

Domates Alerjisi Belirtileri Nelerdir?

Domates alerjisinin belirtileri çoğunlukla tüketimden kısa süre sonra ortaya çıkar. Ağızda kaşıntı, dudaklarda karıncalanma, damakta veya boğazda rahatsızlık ilk belirtiler arasında olabilir. Özellikle polen-gıda sendromuyla ilişkili kişilerde bu yakınmalar daha belirgin olabilir.

Deride ürtiker, yaygın kaşıntı, kızarıklık ve dudak veya göz çevresinde şişme gelişebilir. Sindirim sistemi etkilendiğinde karın ağrısı, bulantı, kusma veya ishal görülebilir. Solunum sistemi reaksiyonlarında öksürük, ses değişikliği, boğazda sıkışma, hırıltılı solunum veya nefes almakta güçlük ortaya çıkabilir.

Baş dönmesi, tansiyon düşüklüğü, bayılma veya bilinç değişikliği gibi dolaşım sistemi belirtileri ciddi sistemik reaksiyon açısından önemlidir. Bu tür belirtiler anafilaksi açısından acil değerlendirme gerektirir.

Domates Alerjisi Anafilaksi Yapar mı?

Evet. Domates alerjisinde ciddi sistemik reaksiyon ve anafilaksi gelişmesi mümkündür. Bu durum sık görülmese de özellikle daha dayanıklı bitkisel alerjenlere karşı duyarlılığı bulunan kişilerde ağızla sınırlı olmayan reaksiyonlar ortaya çıkabilir.

Anafilaksi sırasında dil veya boğazda belirgin şişme, nefes almakta güçlük, hırıltı, yaygın ürtiker, tansiyon düşüklüğü, belirgin baş dönmesi veya bilinç kaybı gelişebilir. Daha önce yalnızca hafif reaksiyon yaşanmış olması gelecekteki bütün reaksiyonların da hafif olacağını garanti etmez.

Daha önce domates tüketiminden sonra sistemik reaksiyon yaşayan veya anafilaksi açısından riskli bulunan kişilere hekim tarafından adrenalin oto-enjektörü reçete edilebilir ve kişisel acil durum planı hazırlanabilir. Anafilakside birinci basamak tedavi adrenalindir.

Domates Alerjisinde Polen İlişkisi

Domates Alerjisi ile Polen Alerjisi Arasında İlişki Var mı?

Evet. Domates alerjisi bazı kişilerde polenlerle çapraz reaksiyonun bir parçası olabilir. Özellikle profilin duyarlılığı bulunan kişilerde domates gibi farklı bitkisel gıdalarla ağız ve boğaz belirtileri gelişebilir.

Bu durumda kişi genellikle mevsimsel alerjik rinit belirtileri de yaşar ve farklı çiğ meyve veya sebzelerle benzer ağız kaşıntısı gelişebilir. Çiğ domatesle belirti olup pişmiş domatesin tolere edilmesi polen ilişkili, ısıya hassas proteinleri düşündürebilir.

Ancak polen alerjisi bulunan herkesin domatese alerjik olduğu düşünülmemelidir. Domates daha önce sorunsuz tüketiliyorsa yalnızca polen alerjisi nedeniyle diyetten çıkarılması gerekli değildir.

Domates Polen-Gıda Sendromu Yapar mı?

Evet. Polen-gıda sendromunda bağışıklık sistemi önce polendeki belirli proteinlere karşı duyarlanır ve daha sonra domatesteki benzer proteinleri tanır. Bu durumda belirtiler çoğunlukla çiğ domates tüketiminden hemen sonra ağız ve boğaz çevresinde ortaya çıkar.

Ağızda kaşıntı, dudaklarda karıncalanma, damakta rahatsızlık ve boğazda hafif kaşıntı en tipik belirtiler arasındadır. Çoğu reaksiyon hafif olabilir ancak sistemik belirtilerin tamamen imkânsız olduğu düşünülmemelidir.

Kişinin başka çiğ meyve veya sebzelerle benzer yakınmalar yaşaması ve pişmiş domatesi tolere etmesi polen-gıda sendromunu düşündürmeye yardımcı olabilir.

Domates Alerjisinde Solanaceae Çapraz Reaksiyonları

Domates ile Biber Alerjisi Arasında İlişki Var mı?

Domates ve biber Solanaceae yani patlıcangiller ailesindedir. Bu nedenle bazı proteinler açısından benzerlik ve çapraz duyarlılık görülebilir.

Ancak domates alerjisi bulunan herkesin bibere de alerjik olması beklenmez. Biber daha önce sorunsuz tüketiliyorsa yalnızca domates alerjisi nedeniyle bırakılması gerekli değildir.

Benzer şekilde biber alerjisi bulunan bir kişinin domatese karşı gerçek klinik reaksiyon gösterip göstermediği ayrıca değerlendirilmelidir.

Domates ile Patlıcan Alerjisi Arasında İlişki Var mı?

Domates ve patlıcan aynı Solanaceae ailesinin üyeleridir. Bu nedenle bazı çapraz reaktif proteinler ortak olabilir ve testlerde birden fazla besine karşı duyarlılık görülebilir.

Ancak klinik çapraz alerji kişiden kişiye değişir. Domates alerjisi olan bir kişi patlıcanı yıllardır sorunsuz tüketiyor olabilir. Bu durumda yalnızca botanik yakınlık nedeniyle patlıcanın diyetten çıkarılması genellikle gerekli değildir.

Gerçek tüketim öyküsü laboratuvar pozitifliğinden daha önemlidir.

Domates ile Patates Alerjisi Arasında İlişki Var mı?

Domates ve patates de Solanaceae ailesinde yer alır. Patateste ve domateste bazı ortak protein aileleri bulunabilir ve özellikle polen ilişkili duyarlılıklarda çapraz reaksiyon görülebilir.

Buna rağmen domates alerjisi patates alerjisi anlamına gelmez. Patates daha önce güvenle tüketiliyorsa yalnızca domates alerjisi nedeniyle bırakılması doğru değildir.

Özellikle çiğ patatesle reaksiyon yaşanıp pişmiş patatesin tolere edildiği durumlar ayrı bir klinik mekanizmayı düşündürebilir. Bu nedenle her Solanaceae besini ayrı değerlendirilmelidir.

Domatesin Pişirilmesi ve Farklı Domates Ürünleri

Domates Pişirilince Alerji Yapmaz mı?

Bu durum kişinin hangi domates alerjenine karşı duyarlı olduğuna bağlıdır. Profilin ve bazı polen ilişkili proteinler ısıya daha hassas olduğu için kimi kişiler çiğ domatesle reaksiyon yaşarken pişmiş domatesi daha iyi tolere edebilir.

Buna karşılık lipid transfer proteini gibi daha dayanıklı proteinlere karşı duyarlılık varsa pişmiş domates, salça veya sos da reaksiyon oluşturabilir. Bu nedenle “domates pişince alerji yapmaz” şeklinde genel bir yaklaşım doğru değildir.

Daha önce sistemik reaksiyon yaşamış kişilerin pişmiş domatesi kendi başlarına deneyerek tolerans araştırması yapmaları uygun değildir.

Domates Salçası Alerji Yapar mı?

Evet. Gerçek domates alerjisi bulunan bazı kişiler domates salçasıyla da reaksiyon yaşayabilir. Salça yoğunlaştırılmış ve pişirilmiş domates ürünüdür ve bütün alerjen proteinler ısıl işlemle tamamen ortadan kalkmaz.

Yalnızca çiğ domatesle hafif polen-gıda sendromu yaşayan bazı kişiler salçayı tolere edebilir. Ancak daha dayanıklı alerjenlere karşı duyarlı kişilerde salça da reaksiyon oluşturabilir.

Hazır salçalarda farklı katkı maddeleri veya baharatlar bulunabileceği için reaksiyon geliştiğinde ürünün tam içeriği de değerlendirilmelidir.

Ketçap Alerji Yapar mı?

Ketçap domates bazlı bir üründür ancak çoğu zaman sirke, şeker, tuz, baharatlar ve başka bileşenler de içerir. Bu nedenle ketçap tüketiminden sonra reaksiyon yaşayan bir kişinin sorumlu alerjeni doğrudan domates olmayabilir.

Gerçek domates alerjisi bulunan kişi ketçaptaki domates proteinleriyle reaksiyon yaşayabilir. Buna karşılık sade domatesi sorunsuz tüketip yalnızca belirli bir ketçapla reaksiyon yaşayan kişinin diğer bileşenleri de değerlendirilmelidir.

Domates Sosu Alerji Yapar mı?

Domates sosu gerçek domates alerjisi bulunan kişilerde reaksiyon oluşturabilir. Isıl işlem bazı alerjenleri azaltabilse de bütün proteinleri ortadan kaldırmaz.

Hazır domates soslarında soğan, sarımsak, baharat, süt ürünleri veya başka bileşenler bulunabilir. Bu nedenle sos sonrasında reaksiyon yaşanması doğrudan domates alerjisi tanısı koydurmaz.

Kişinin sade domates ve farklı domates ürünleriyle reaksiyon öyküsü birlikte değerlendirilmelidir.

Çiğ Domates ile Pişmiş Domates Arasında Neden Fark Olabilir?

Çiğ ve pişmiş domates arasındaki tolerans farkı alerjen proteinlerin ısıya dayanıklılığıyla ilişkilidir. Polen-gıda sendromunda rol oynayan bazı proteinler ısıya karşı hassastır ve pişirme sırasında yapıları değişebilir.

Bu nedenle bazı kişiler çiğ domatesle ağız kaşıntısı yaşarken pişmiş domates veya salçayı sorunsuz tüketebilir. Buna karşılık daha dayanıklı proteinlere karşı duyarlılık varsa çiğ ve pişmiş ürünlerin her ikisi de reaksiyon oluşturabilir.

Bu fark tanıda önemli bir ipucudur ancak ciddi reaksiyon öyküsü bulunan kişilerde evde deneme yapılmamalıdır.

Domates Kabuğu Daha Fazla Alerjen İçerir mi?

Bazı bitkisel meyvelerde lipid transfer proteinleri kabukta daha yüksek miktarda bulunabilir. Bu nedenle bazı kişiler domatesin kabuk kısmıyla daha belirgin reaksiyon yaşayabilir.

Ancak domates alerjisi yalnızca kabuğa bağlı değildir ve domatesin iç kısmında da alerjen proteinler bulunabilir. Kabuğu soymak domatesi gerçek alerjisi bulunan kişi için otomatik olarak güvenli hale getirmez.

Kabuğu soyulduğunda belirtilerin azalması klinik değerlendirmede yararlı bir bilgi olabilir ancak tedavi yöntemi olarak görülmemelidir.

Çocuklarda Domates Alerjisi ve Ağız Çevresi Kızarıklığı

Domates Çocuklarda Alerji Yapar mı?

Evet. Domates çocuklarda gerçek besin alerjisine neden olabilir ancak çocuklarda domates sonrası ağız çevresi kızarıklığı her zaman alerji değildir. Domatesin asidik yapısı özellikle hassas veya egzamalı ciltte doğrudan irritasyona neden olabilir.

Çocuğun yalnızca domatesin temas ettiği ağız çevresinde hafif kızarıklık yaşaması, yaygın ürtiker veya başka sistemik belirtilerin bulunmaması gerçek IgE aracılı alerjiyi tek başına göstermez. Buna karşılık domates tüketiminden kısa süre sonra yaygın ürtiker, belirgin şişme, tekrarlayan kusma, öksürük, hırıltı veya solunum güçlüğü gelişmesi besin alerjisi açısından değerlendirilmelidir.

Gereksiz domates eliminasyonunun önüne geçmek için temas irritasyonu ile gerçek alerjinin ayrılması özellikle çocuklarda önemlidir.

Domates Yiyince Ağız Çevresi Kızarması Alerji midir?

Her zaman değildir. Domates asidik bir besindir ve özellikle küçük çocuklarda ağız çevresine temas ettiğinde lokal kızarıklık veya tahriş oluşturabilir.

Yalnızca temas bölgesinde kalan, kısa sürede geçen ve başka belirti eşlik etmeyen kızarıklık gerçek IgE aracılı alerjiyle aynı değildir. Gerçek alerjide yaygın ürtiker, dudak veya göz çevresinde belirgin şişme, kusma veya solunum belirtileri gibi ek bulgular görülebilir.

Bu ayrım gereksiz diyet kısıtlamalarının önlenmesi açısından önemlidir.

Domates Alerjisi ile İntolerans ve Histamin İlişkisi

Domates Alerjisi ile Histamin İntoleransı Aynı Şey midir?

Hayır. Domates bazı kişiler tarafından histaminle ilişkili yakınmaları tetikleyebilen gıdalar arasında değerlendirilebilir ancak bu durum gerçek IgE aracılı domates alerjisinden farklıdır.

Histamin intoleransı olarak tanımlanan tabloda belirtiler baş ağrısı, yüzde kızarma, gastrointestinal yakınmalar veya çarpıntı gibi daha geniş ve özgül olmayan yakınmalar şeklinde olabilir. Bu tablonun tanısal kriterleri de besin alerjisi kadar net değildir.

Gerçek domates alerjisinde özellikle tüketimden kısa süre sonra tekrarlayan ürtiker, belirgin şişme, kusma veya solunum belirtileri daha anlamlıdır.

Domates Alerjisi ile Domates İntoleransı Aynı Şey midir?

Hayır. Domates alerjisinde bağışıklık sistemi domates proteinlerine karşı reaksiyon gösterir. İntolerans veya gastrointestinal hassasiyette ise bağışıklık sistemi dışındaki mekanizmalar rol oynar.

Domatesin asiditesi bazı kişilerde reflü, mide yanması veya gastrointestinal rahatsızlığı artırabilir. Bu belirtiler tek başına domates alerjisi anlamına gelmez.

Gerçek IgE aracılı alerjide hızlı ve tekrarlayan kaşıntı, ürtiker, şişme, kusma veya solunum belirtileri daha tipiktir.

Domates Alerjisi Nasıl Teşhis Edilir?

Domates alerjisinin teşhisinde en önemli basamak ayrıntılı klinik öyküdür. Domatesin çiğ mi, pişmiş mi, salça veya sos şeklinde mi tüketildiği; belirtilerin ne kadar sürede başladığı ve hangi organ sistemlerinin etkilendiği değerlendirilmelidir.

Kişinin biber, patlıcan ve patates gibi diğer Solanaceae besinlerini tolere edip etmediği de sorgulanabilir. Polen alerjisi ve başka çiğ meyve veya sebzelerle ağız kaşıntısı bulunması polen-gıda sendromu açısından önemli bir ipucu olabilir.

Klinik duruma göre deri prik testi, taze domatesle prick-to-prick testi ve domatese özgü IgE değerlendirmesinden yararlanılabilir. Test pozitifliği tek başına klinik alerji anlamına gelmediğinden sonuçlar gerçek tüketim öyküsüyle birlikte yorumlanmalıdır.

Tanının belirsiz kaldığı ve tıbben uygun görülen durumlarda kontrollü oral besin provokasyonu yapılabilir. Ciddi reaksiyon riski nedeniyle provokasyon evde yapılmamalıdır.

Domates Alerji Testinin Pozitif Çıkması Ne Anlama Gelir?

Domatese yönelik deri veya spesifik IgE testinin pozitif olması kişinin domatesteki bir veya daha fazla proteine karşı duyarlanmış olabileceğini gösterir. Ancak duyarlanma ile klinik alerji aynı değildir.

Özellikle polenlerle çapraz reaksiyon gösteren profilin gibi proteinlere karşı duyarlı kişilerde domates testi pozitif olabilir fakat kişi domatesi günlük yaşamda sorunsuz tüketebilir.

Bu nedenle daha önce domatesi herhangi bir sorun yaşamadan tüketen bir kişinin yalnızca pozitif test sonucu nedeniyle domates alerjisi olduğu kabul edilmemelidir.

Moleküler Alerji Testleri Domates Alerjisinde Kullanılabilir mi?

Moleküler alerji değerlendirmesi kişinin hangi protein ailesine karşı duyarlı olduğunu anlamaya yardımcı olabilir. Profilin ağırlıklı duyarlılık daha çok polen-gıda sendromuyla ilişkili olabilirken LTP duyarlılığı daha dayanıklı proteinlere karşı reaksiyon riskini düşündürebilir.

Bununla birlikte domatese özgü moleküler testlerin ulaşılabilirliği süt, yumurta veya bazı kuruyemişlerde olduğu kadar geniş değildir. Bu nedenle bileşen testleri klinik öykünün yerine geçmez ve uygun kişilerde yardımcı değerlendirme olarak kullanılmalıdır.

Domates Alerjisinin Tedavisi Nasıl Yapılır?

Gerçek domates alerjisi doğrulandığında temel yaklaşım klinik reaksiyona neden olan domates ve gerekli durumlarda domates içeren ürünlerden kaçınmaktır. Ancak reaksiyonun tipi önemlidir. Yalnızca çiğ domatesle hafif polen-gıda sendromu yaşayan ve pişmiş domatesi güvenle tükettiği gösterilmiş kişinin yaklaşımı, domatesle anafilaksi yaşayan kişiden farklı olabilir.

Biber, patlıcan, patates ve diğer Solanaceae besinlerinin otomatik olarak yasaklanması gerekli değildir. Kişinin daha önce güvenle tükettiği besinlerin korunması gereksiz eliminasyon diyetlerinin önüne geçer.

Daha önce sistemik reaksiyon yaşayan veya anafilaksi açısından riskli bulunan kişilere hekim tarafından adrenalin oto-enjektörü reçete edilebilir ve kişiye özel acil durum planı hazırlanabilir.

Domates Alerjisi Kendiliğinden Geçer mi?

Domates alerjisinin doğal seyri kişinin alerji mekanizmasına ve yaşına göre değişebilir. Çocukluk dönemindeki bazı besin duyarlılıkları zaman içerisinde azalabilirken polen-gıda sendromuyla ilişkili reaksiyonlar polen duyarlılığı devam ettiği sürece sürebilir.

Uzun süre reaksiyon yaşanmaması alerjinin kesin olarak geçtiğini göstermez çünkü kişi bu dönemde domatesten tamamen kaçınmış olabilir. Buna karşılık daha önce domates alerjisi tanısı konmuş ancak zamanla reaksiyon öyküsü ve test sonuçları değişen kişilerde tolerans gelişip gelişmediği uzman değerlendirmesiyle yeniden incelenebilir.

Domates Sonrası Belirtiler Nasıl Değerlendirilebilir?

Bu tablo kesin tanı amacıyla kullanılmaz. Aynı belirti farklı mekanizmalarla ortaya çıkabileceği için klinik öykü ve gerekli testler birlikte değerlendirilmelidir.

Domates Alerjisi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Domates yiyince ağız çevresinin kızarması alerji midir?

Her zaman değildir. Özellikle küçük çocuklarda domatesin asidik yapısı ağız çevresinde lokal irritasyona neden olabilir. Yaygın ürtiker, belirgin şişme, kusma veya solunum belirtileri olmadan yalnızca temas bölgesindeki kızarıklık gerçek IgE aracılı domates alerjisini tek başına göstermez.

Domates alerjisi polen alerjisiyle ilişkili olabilir mi?

Evet. Domatesteki profilin ve bazı çapraz reaktif proteinler polenlerdeki benzer proteinlerle reaksiyon gösterebilir. Polen alerjisi olan bazı kişiler çiğ domates tüketiminden sonra ağız ve boğazda kaşıntı şeklinde polen-gıda sendromu yaşayabilir.

Domates alerjisi olanlar biber ve patlıcan yiyebilir mi?

Birçok kişi yiyebilir. Domates, biber ve patlıcan aynı Solanaceae ailesinde olsa da domates alerjisi bu besinlere otomatik olarak alerji anlamına gelmez. Daha önce güvenle tüketilen besinler gereksiz yere bırakılmamalıdır.

Domates pişirilince alerji yapmaz mı?

Her zaman değil. Polen ilişkili bazı proteinler ısıya hassas olduğu için bazı kişiler pişmiş domatesi daha iyi tolere edebilir. Ancak daha dayanıklı alerjenlere karşı duyarlılık varsa pişmiş domates, salça veya sos da reaksiyon oluşturabilir.

Domates salçası alerji yapabilir mi?

Evet. Pişirme ve yoğunlaştırma bütün domates alerjenlerini ortadan kaldırmaz. Gerçek ve özellikle sistemik domates alerjisi bulunan kişiler salçayı otomatik olarak güvenli kabul etmemelidir.

Domates alerjisi olanlar patates yiyebilir mi?

Domates ve patates aynı Solanaceae ailesindedir ancak domates alerjisi patates alerjisi anlamına gelmez. Patates daha önce sorunsuz tüketiliyorsa yalnızca domates alerjisi nedeniyle bırakılması genellikle gerekli değildir.

Domates alerjisi testi nasıl yapılır?

Tanıda klinik öykünün yanında deri prik testi, taze domatesle prick-to-prick testi ve uygun durumlarda domatese özgü IgE ölçümü kullanılabilir. Test pozitifliği tek başına klinik alerji anlamına gelmediğinden sonuçlar gerçek tüketim öyküsüyle birlikte değerlendirilmelidir. Gerekli durumlarda kontrollü oral provokasyon yapılabilir.

Domates alerjisi tehlikeli olabilir mi?

Evet. Domates alerjisinde reaksiyonların önemli bir kısmı hafif olabilir ancak nadiren sistemik reaksiyon ve anafilaksi gelişebilir. Nefes darlığı, dil veya boğazda belirgin şişme, tansiyon düşüklüğü, baş dönmesi veya bayılma acil değerlendirme gerektirir.

Sonuç

Domates alerjisi tek bir mekanizmayla ortaya çıkan bir besin alerjisi değildir. Polenlerle çapraz reaksiyon gösteren profilin gibi proteinlere karşı duyarlılığı bulunan bazı kişilerde çiğ domates tüketiminden sonra ağız ve boğaz çevresinde sınırlı polen-gıda sendromu belirtileri gelişebilir. Buna karşılık lipid transfer proteini gibi daha dayanıklı alerjenlere karşı duyarlılık bulunan kişilerde pişmiş domates veya salça gibi ürünlerle de daha yaygın reaksiyonlar görülebilir.

Domatesin biber, patlıcan ve patatesle aynı Solanaceae ailesinde bulunması bu besinlerin tamamının otomatik olarak yasaklanmasını gerektirmez. Kişinin daha önce güvenle tükettiği besinlerin korunması önemlidir. Aynı şekilde özellikle çocuklarda domatesin asidik yapısına bağlı ağız çevresi kızarıklığı gerçek besin alerjisiyle karıştırılmamalıdır.

Tanıda domatesin hangi formunun tüketildiği, belirtilerin ne kadar sürede geliştiği, polen alerjisi öyküsü, diğer Solanaceae besinlerinin toleransı ve gerekli alerji testleri birlikte değerlendirilmelidir. Böylece ciddi reaksiyon riski bulunan kişiler doğru şekilde korunabilirken domates veya ilişkili sebzelerin gereksiz yere beslenmeden çıkarılmasının önüne geçilebilir.